
Duitsland
Bossen, wijngaarden en dorpen waar op zondag niemand het gras maait. Alles is geregeld. Je moet alleen weten waar het formulier ligt.
Duitsland in feiten
- Taal
- Duits
- Inschrijven
- Anmeldung, 2 weken
- Zorg
- Krankenkasse, verplicht
- Leerplicht
- Vanaf 6 jaar
- Tijdsverschil
- Geen
- Rijden naar Keulen
- ± 2,5 uur

Hoofdstuk 1
Wonen: huren is hier normaal
Meer dan de helft van de Duitsers huurt. Verhuurders vragen vaak een Schufa-Auskunft, een kredietcheck, en loonstroken. Als nieuwkomer heb je die Schufa nog niet; een brief van je werkgever en een Nederlandse BKR-uitdraai helpen.
De borg, de Kaution, is maximaal drie maanden kale huur. Koop je, dan gaat dat via een Notar. Je betaalt Grunderwerbsteuer, afhankelijk van de deelstaat tussen 3,5 en 6,5 procent, plus notaris- en kadasterkosten.
Definitie: Kaltmiete, de kale huur zonder servicekosten en verwarming. Met die kosten erbij heet het Warmmiete.

Hoofdstuk 2
Werk en ondernemen
Als EU-burger mag je zonder vergunning in Duitsland werken. Na je Anmeldung krijg je per post je Steuer-ID, het fiscale nummer dat je werkgever nodig heeft.
Begin je voor jezelf, dan meld je een bedrijf aan bij het Gewerbeamt van je gemeente. Ben je zzp’er in een vrij beroep, zoals vertaler of ontwerper, dan meld je je alleen bij het belastingkantoor, het Finanzamt.

Hoofdstuk 3
Onderwijs
Onderwijs is in Duitsland een zaak van de deelstaten. De leerplicht begint rond je zesde. De Grundschule duurt meestal vier jaar, daarna kiest je kind een vervolgschool, zoals het Gymnasium of de Realschule.
Die keuze komt dus vroeg, vaak al op je tiende. Kom je met oudere kinderen, vraag dan naar Willkommensklassen of extra lessen Duits. Voor de kleintjes is er de Kita; meld je daar zo vroeg mogelijk aan.

Hoofdstuk 4
Zorg: verzekerd zijn is verplicht
Iedereen die in Duitsland woont, moet een zorgverzekering hebben. Werk je in loondienst, dan kom je bijna altijd in de wettelijke Krankenkasse. Je kiest zelf welke. De premie is een percentage van je loon.
Ben je zelfstandig of verdien je veel, dan mag je ook kiezen voor een private verzekering. Denk daar goed over na: teruggaan naar de wettelijke kas is later lastig.
Anders dan thuis: je kunt ook zonder verwijzing naar veel specialisten. Bel wel op tijd, want de wachtlijsten zijn er niet minder om.

Hoofdstuk 5
Belasting
Woon je in Duitsland, dan betaal je daar inkomstenbelasting. Werknemers krijgen een Steuerklasse; gehuwden kunnen kiezen voor een gunstigere combinatie. Een belastingverdrag tussen Nederland en Duitsland voorkomt dubbele heffing.
Ben je lid van een kerk, dan betaal je ook Kirchensteuer. En elk huishouden betaalt de Rundfunkbeitrag voor de publieke omroep, ook zonder tv. Hoe het voor jou uitpakt, verschilt per situatie. Laat je bij twijfel adviseren.

Hoofdstuk 6
Eerste weken: de papieren
De volgorde doet ertoe. Wie stap één overslaat, loopt bij stap drie vast. Zo ziet het er in Duitsland meestal uit.
- Stap 1 · Binnen 2 weken: Anmeldung bij het Bürgeramt. Met paspoort en de Wohnungsgeberbestätigung, het formulier dat je verhuurder of verkoper invult. Maak op tijd een afspraak.
- Stap 2 · Week 2 tot 4: Steuer-ID per post. Komt vanzelf, op je nieuwe adres. Geef het nummer aan je werkgever.
- Stap 3 · Direct daarna: Bank en Krankenkasse. Met je Meldebescheinigung open je een Duitse rekening en sluit je je zorgverzekering af.
- Stap 4 · Maand 1 tot 2: Auto en omroep. Schrijf je auto over bij de Zulassungsstelle en meld je huishouden aan voor de Rundfunkbeitrag.

Hoofdstuk 7
Leven in de buurt
Duitsers lijken eerst afstandelijk. Dat zijn ze niet; ze nemen alleen de tijd. Wie eenmaal du tegen je zegt, meent het. Houd je aan de Ruhezeiten: op zondag en ’s avonds geen boormachine en geen grasmaaier.
Het sociale leven loopt via de Verein. Er is er een voor alles: voetbal, zang, schutters, de vrijwillige brandweer. Word lid, ga naar het Dorffest, en je hoort erbij.
Vaak gevraagd
Wat als er geen afspraak vrij is bij het Bürgeramt?
Dat komt in grote steden vaak voor. Kijk elke ochtend opnieuw online, of probeer een Bürgeramt in een andere wijk van dezelfde stad. Bewaar het bewijs dat je op tijd een afspraak hebt geprobeerd te maken.
Mag ik met mijn Nederlandse rijbewijs blijven rijden?
Ja, een geldig EU-rijbewijs blijft geldig. Je auto moet wel binnen korte tijd op een Duits kenteken.
Kan ik in Nederland blijven werken?
Ja, dan ben je grensarbeider. Meestal belast Nederland dan je loon, maar zorg en uitkeringen kunnen anders lopen. Regel dat vooraf.
Verder lezen
Alles over Duitsland, per onderwerp
Op deze pagina lees je de hoofdlijn. Wil je het precies weten, kies dan een onderwerp.
- WonenHuis kopenIn Duitsland is een koop pas rond als je bij de notaris tekent. Tot die dag kunnen koper en verkoper nog terug.
- WonenHurenHuren is in Duitsland heel gewoon, ook voor gezinnen en voor de lange termijn. In de steden is de concurrentie groot.
- PapierenInschrijven en verblijfIn Duitsland meld je je binnen twee weken na je verhuizing aan bij de gemeente. Daarna volgt de rest vanzelf.
- GeldBelastingWoon je in Duitsland, dan betaal je daar inkomstenbelasting. Voor je AOW en pensioen uit Nederland gelden aparte afspraken.
- GezondheidZorg en verzekeringenIn Duitsland moet iedereen een zorgverzekering hebben. Meestal is dat een wettelijke Krankenkasse die je zelf kiest.
- KinderenSchool en kinderopvangIn Duitsland kiezen kinderen al na een jaar of vier basisschool hun vervolgschool. Het systeem verschilt per deelstaat.
- WerkWerken en ondernemenJe mag in Duitsland werken zonder vergunning. Voor jezelf beginnen gaat via het Gewerbeamt of het Finanzamt, afhankelijk van je werk.
- OndernemenB&B, vakantiewoning of campingGasten ontvangen begint in Duitsland bij twee loketten van de gemeente: het Gewerbeamt en het Bauamt.
- MeedoenDe taalZonder Duits kom je in Duitsland niet ver, zeker niet buiten de steden. Voor Nederlanders is het gelukkig goed te leren.
- GeldKosten van levensonderhoudHet leven in Duitsland is op veel punten goedkoper dan in Nederland. Waar je woont, maakt het grootste verschil.
- Na de verhuizingPraktisch: bank, auto, telefoonMet je Meldebescheinigung op zak regel je de bank, de auto en de rest. Reken erop dat veel nog per post gaat.
Bronnen
- Bundesmeldegesetz, § 17: aanmelden binnen twee weken; geraadpleegd 2 november 2026
- Rechner-Hub: Grunderwerbsteuer per deelstaat; geraadpleegd 2 november 2026
- Kautionsfrei: maximale huurborg; geraadpleegd 2 november 2026
- Haufe: premies voor de sociale verzekeringen in 2026; geraadpleegd 2 november 2026
- Taxlive: AOW en pensioen onder het verdrag met Duitsland; geraadpleegd 2 november 2026
- Nederland Wereldwijd: zorgverzekering via het CAK en het S1-formulier; geraadpleegd 2 november 2026
Algemene informatie, geen juridisch advies. Regels verschillen per land en soms per gemeente. Fout gezien? Laat het weten.
