De eerste schooldag in een taal die je kind nog niet spreekt

Kinderen leren een nieuwe taal meestal sneller dan hun ouders, maar de eerste maanden op een school waar ze niemand verstaan zijn zwaar, ook voor hen. Hoe zwaar, hangt vooral af van hun leeftijd en van de school die je kiest. In dit artikel lees je welke keuzes je hebt, hoe scholen in de buurlanden nieuwkomers opvangen en wat je in Nederland regelt voor je vertrekt.

Een kleuter pakt een taal op door te spelen en zit na een jaar meestal gewoon mee te doen. Een kind van acht of negen moet meer inhalen, omdat het ook moet leren lezen, schrijven en rekenen in die nieuwe taal, en heeft daar vaak wat langer voor nodig. Voor een tiener ligt het anders. Die zit midden in een schooltraject met toetsen en examens, en de taal van een biologieboek is een stuk lastiger dan die van het schoolplein.

Voor kinderen vanaf een jaar of twaalf is het daarom de moeite waard om naast een lokale school ook een internationale of Nederlandse school in het buitenland te bekijken, zeker als terugkeer naar Nederland voor de examens een optie is.

Op een gewone school in je nieuwe woonplaats leert je kind de taal het snelst en maakt het vrienden in de straat. Je betaalt er niets of weinig voor, en je leert zelf via de schoolpoort ook mensen kennen. Het nadeel is de overgang: de eerste weken verstaat je kind weinig, en het lesprogramma sluit niet aan op wat het in Nederland deed.

Een internationale school geeft les in het Engels en is gemaakt voor kinderen die vaker verhuizen. Dat maakt de overstap makkelijker, maar het kost meestal duizenden euro’s per jaar en je kind leert de taal van het land er langzamer. Een Europese school heeft vaak een Nederlandse afdeling, maar die scholen geven voorrang aan kinderen van medewerkers van Europese instellingen. Daarnaast bestaan er volledig Nederlandse scholen in het buitenland, met het Nederlandse lesprogramma. Stichting NOB heeft een kaart van al die scholen.

In Frankrijk schrijf je je kind eerst in bij de mairie, die je een school toewijst. Kinderen vanaf zes jaar die nog geen Frans spreken, krijgen een kort onderzoek naar hun taal en hun schoolniveau. Dat is geen examen; het bepaalt alleen waar ze het best kunnen beginnen. Daarna gaan ze vaak naar een UPE2A: een groep waarin ze een deel van de dag Frans leren en de rest van de dag in een gewone klas zitten. Na ongeveer een jaar zitten de meeste kinderen volledig in de gewone klas.

Duitsland kent in veel deelstaten aparte voorbereidingsklassen, die per deelstaat anders heten. In Spanje regelt elke regio het zelf, en het verschil tussen een grote stad en een dorp is groot. Vraag bij de school naar de extra taallessen voor je je kind aanmeldt, en vraag of je de eerste dag even mag blijven.

Een kind dat in het buitenland woont, verliest zijn Nederlands sneller dan je denkt, vooral het lezen en schrijven. Een Nederlandse Taal- en Cultuurschool (NTC) geeft daar les in, meestal een paar uur per week naast de gewone school. Scholen die bij Stichting NOB zijn aangesloten, krijgen subsidie van de Nederlandse overheid, en de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit. Bestaat er geen NTC-school in de buurt, dan zijn er Nederlandse lessen op afstand.

Ga voor de eerste schooldag samen bij de school kijken, zodat het gebouw en de juf of meester al bekend zijn. Leer je kind een paar zinnen die het echt nodig heeft: mag ik naar de wc, ik begrijp het niet, mag ik meedoen. Reken erop dat je kind de eerste maanden moe thuiskomt, ook als het niet klaagt. Een hele dag luisteren in een taal die je nog niet verstaat, kost veel energie. Een rustige middag na school en een vroege avond helpen meer dan extra huiswerk.

Praat ook met de leerkracht. Vertel wat je kind in Nederland al kon, zodat de school niet alleen ziet wat het nog niet kan.

Laat de school weten wanneer je kind vertrekt, zodat die het kan uitschrijven. Vraag om een onderwijskundig rapport of een verklaring over het niveau van je kind, en laat die eventueel vertalen. Dat helpt de nieuwe school bij de plaatsing. Je vertrek naar het buitenland geef je door aan de gemeente. Zodra je in het buitenland woont en daar ingeschreven staat, val je niet meer onder de Nederlandse leerplicht, maar onder die van je nieuwe land.

Voor jonge kinderen is een lokale school bijna altijd de beste keuze: ze leren de taal, maken vrienden en zitten na een jaar gewoon mee te doen. Voor tieners loont het om ook een internationale of Nederlandse school te bekijken. Kies wat bij je kind past, regel de taallessen op school voor de eerste dag, en houd thuis het Nederlands levend.